Kiedy unikać glutenu

Kiedy unikać glutenuOceń:
(4.77/5 z 13 ocen)
Renata Kołton

Przed zastosowaniem diety bezglutenowej należy przeprowadzić badania. Bardzo istotne jest zwłaszcza rozróżnienie, czy chorujemy na nieceliakalną nadwrażliwość na gluten, czy na celiakię - mówi Małgorzata Desmond, specjalistka medycyny żywienia, dietetyk.

>Małgorzata Desmond
Małgorzata Desmond / Fot. fb.com/DesmondMalgorzata


Renata Kołton: Gluten to mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, które występują w ziarnach zbóż, np. pszenicy, żyta i jęczmienia. Ludzie spożywają je od tysiącleci, ale w ostatnim czasie coraz więcej osób zachwala dietę bezglutenową. Twierdzą, że pozwoliła im schudnąć, odzyskać energię i dobre samopoczucie. To tylko moda, czy rzeczywiście istnieją powody, dla których powinniśmy glutenu unikać?

Małgorzata Desmond: Obecnie wyróżnia się trzy rodzaje chorób związanych z niepożądaną reakcją organizmu na gluten: celiakię, alergię na pszenicę i nieceliakalną nadwrażliwość na gluten.

Celiakia dotyczy około 1–3% populacji. Jest to jednocześnie choroba autoimmunologiczna i nadwrażliwość na gluten. W jej wyniku dochodzi do zniszczenia kosmków jelitowych, które są odpowiedzialne za przyswajanie substancji odżywczych, oraz uszkodzenia szczelności bariery jelitowej, co może m.in. prowadzić do autoimmunologicznych manifestacji tej choroby w całym organizmie, nie tylko w jelitach.

Druga choroba to alergia na białko pszenicy. Trudno jednoznacznie powiedzieć, jak często występuje, ale pszenica należy do 8 alergenów najczęściej uczulających ludzi. Jeżeli tuż po spożyciu produktów zawierających pszenicę obserwuje się takie objawy, jak: obrzęk bądź swędzenie jamy ustnej lub gardła, pokrzywka, swędząca wysypka albo obrzęk skóry, przekrwienie błony śluzowej nosa, bóle głowy, łzawienie oczu, trudności w oddychaniu, skurcze, nudności lub wymioty czy biegunka, to można podejrzewać, że są to reakcje alergiczne. Diagnozę powinien potwierdzić lekarz, ponieważ ekspozycja na pszenicę w skrajnej postaci może powodować zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne.

Trzecia z wymienionych chorób – nieceliakalna nadwrażliwość na gluten – prawdopodobnie mogła się przyczynić do zwiększenia popularności diet bezglutenowych.

Istnieniu nieceliakalnej nadwrażliwość na gluten długo zaprzeczali lekarze i żywieniowcy. Jednak od wielu lat obserwowano, że są pacjenci, u których wykluczono celiakię i alergię na pszenicę, a którzy twierdzili, że gluten im szkodzi

Od kiedy diagnozuje się nieceliakalną nadwrażliwość na gluten?

Istnieniu nieceliakalnej nadwrażliwość na gluten długo zaprzeczali lekarze i żywieniowcy. Jednak od wielu lat obserwowano, że są pacjenci, u których wykluczono celiakię i alergię na pszenicę, a którzy twierdzili, że gluten im szkodzi. Często występowały u nich objawy podobne, jak w celiakii, ale nie stwierdzano zniszczonych kosmków jelitowych. Zapewnień pacjentów, że po odstawieniu glutenu wiele dolegliwości u nich ustępuje, nie traktowano poważnie. Jednak w ciągu ostatnich kilku lat pojawiły się badania, które udowodniły istnienie tej choroby. Dziś szacuje się, że cierpi na nią 5–10% populacji.

Jakie są typowe objawy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten?

Najpowszechniejsze są dolegliwości ze strony układu pokarmowego: wzdęcia, gazy, biegunki. Ale nie u wszystkich chorych takie dolegliwości występują. Pacjenci często mówią, że czują się zmęczeni, apatyczni, ”zamuleni”. Stan ten w piśmiennictwie jest nazywany ”mgłą umysłową„ (ang. brain fog). Pojawia się obniżenie nastroju, bóle głowy, mięśni i kości. Sygnałem tego, że istnieje problem z trawieniem glutenu, bywa też niewyjaśniona niedokrwistość objawiająca się m.in. niskim stężeniem hemoglobiny, czy oznaki osteoporozy u osób w młodym wieku.

W mojej praktyce klinicznej obserwuję też wiele innych dziwnych reakcji na gluten, których nie chciałabym wymieniać, ponieważ ich występowania nie potwierdzono w obiektywnych badaniach. Jednak jestem przekonana, że w przyszłości naukowcy pokażą, że lista reakcji nadwrażliwości na gluten nie kończy się na wcześniej wymienionych objawach.

Czy jeśli podejrzewamy, że gluten może nam szkodzić, powinniśmy od razu przejść na dietę bezglutenową, czy należy wykonać jakieś dodatkowe badania, które to potwierdzą?

Przed zastosowaniem diety bezglutenowej należy przeprowadzić badania.
Bardzo istotne jest zwłaszcza rozróżnienie, czy chorujemy na nieceliakalną nadwrażliwość na gluten, czy na celiakię

Przed zastosowaniem diety bezglutenowej należy przeprowadzić badania. Bardzo istotne jest zwłaszcza rozróżnienie, czy chorujemy na nieceliakalną nadwrażliwość na gluten, czy na celiakię. Dlaczego to ważne? Podam przykład.

Ostatnio zgłosił się do mnie pacjent po czterdziestce ze stwardnieniem rozsianym (łac. sclerosis multiplex – SM). Planowałam mu zalecić terapeutyczną dietę eliminacyjną z usunięciem m.in. glutenu. Jak wspomniałam, przed wprowadzeniem terapii zawsze zlecam przeprowadzenie diagnostyki pod kątem celiakii. U tego chorego badania jednoznacznie celiakię wykazały, chociaż wcześniej nie miał żadnych objawów. Po miesiącu stosowania przez pacjenta diety eliminacyjnej markery związane z celiakią spadały wyjątkowo wolno. Aby sprawdzić, czy w jego diecie nie ma śladowych ilości glutenu, wykonaliśmy badania IgG oraz IgA przeciwko gliadynie. I okazało się, że gluten był! Pacjenci z celiakią muszą uważać nawet na miligramy glutenu w diecie. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku pacjentów z nieceliakalną nadwrażliwością na gluten. Rozróżnienie tych chorób ma więc istotne znaczenie.

Celiakia może nie wywoływać żadnych objawów, w piśmiennictwie medycznym jest nawet nazywana
”mistrzynią kamuflażu”

Celiakia może nie wywoływać żadnych objawów, w piśmiennictwie medycznym jest nawet nazywana ”mistrzynią kamuflażu”. Można ją jednak stosunkowo łatwo potwierdzić bądź wykluczyć w badaniach laboratoryjnych. W przypadku nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten tylko u około 50% pacjentów badania wykazują przeciwciała przeciwko gliadynie, czyli białku glutenu. Jednak ich brak nie oznacza, że pacjent nie cierpi na tę chorobę.

Co wtedy? Wykluczać gluten z diety, czy nie?

W takich sytuacjach najlepszą metodą jest dieta eliminacyjna. U tych pacjentów, którzy nie wykazują dodatniego miana przeciwciał przeciwko gliadynie, i u których odstawienie glutenu powoduje ustąpienie wszelkich objawów, można stwierdzić nieceliakalną nadrważliwość na gluten.

Data utworzenia: 07.02.2017
strona 1 z 3
Udostępnij:
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Ewa
      2017-02-16 15:14
      Czy nietolerancja na gluten może doprowadzić do niedokrwistości autoimmunohemolitycznej z przeciwciałami zimnymi ? Już odstawiłam mojej mamie gluten i wyniki troszkę się poprawiły , ale nadal jest na lekach - Encorton .odpowiedz
    • Olga
      2017-02-16 11:55
      Jakie dokładnie badania trzeba wykonać by stwierdzić nietolerancje czy celiakie?odpowiedz
    • ewa
      2017-02-10 11:08
      Czy może Pani przytoczyć badania dotyczące choroby Hashimoto, na które się Pani powołuje? Z tego co mi wiadomo spadek miana przeciwciał jest związany z "naturalnym" biegiem choroby i nie można go bezpośrednio łączyć z zastosowaną dietą bezglutenową. Czy jeśli takie badania są, to stosowanie diety bezglutenowej bezpośrednio przekłada się na jakość życia pacjentów? Czy mówimy o samym zmniejszeniu wskaźników laboratoryjnych?odpowiedz
      • Hashimotka od co najmniej ćwierćwiecza
        2017-02-16 09:04
        Można łączyć. Białka glutenu i kazeiny mają podobną budowę do komórek tarczycy i organizm, zwalczając (bardzo dobrze!) obce białka we krwi, zwalcza "przy okazji" tarczycę. Dlatego odstawienie glutenu i kazeiny (cały nabiał zwierzęcy) to pierwszy krok w leczeniu Hashimoto.odpowiedz
      • Małgorzata Desmond
        2017-02-14 11:56
        Witam Pani Ewo, w przypadku choroby Hashimoto w celiakii, obniżanie się miana przeciwciał tarczycowych jest wiązane w literaturze z odstawieniem glutenu. Linki do badań wklejam poniżej. W innych przypadkach - nie mamy jeszcze jednoznacznych danych na ten temat. W moim doświadczeniu wiele Pacjentów z chorobą Hashimoto, po przejściu na dietę eliminacyjną (co nie zawsze oznacza, że jest to dieta tylko bezglutenowa), czuje się znacznie lepiej. Najczęściej wymieniane są: poprawa dolegliwości ze strony układu pokarmowego (które często towarzyszą tym Pacjentom) oraz mniejsze uczucie zmęczenia, więcej energii do życia. Pozdrawiam, Małgorzata Desmond https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10931424 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18255352 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18611971odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Włosi najzdrowszym narodem na świecie
    W rankingu 163 krajów pod nazwą Bloomberg Global Health Index Włochy zajmują pierwsze miejsce. To zasługa jedzenia świeżej żywności i diety śródziemnomorskiej - podkreślają media. Polska zajmuje w tym rankingu 39. miejsce.
  • Kampania „5 porcji owoców i warzyw" ma zmienić nawyki żywieniowe
    Rozpoczęła się kolejna kampania promocyjno-edukacyjna „5 porcji warzyw, owoców lub soku”. Program ten ma zachęcać do zmiany nawyków żywieniowych. Spożycie owoców i warzyw w Polsce jest dużo niższe niż zalecane minimum 400 g dziennie.
  • Do 2030 r. co trzeci dorosły Polak będzie otyły
    Do 2030 r. jedna na trzy osoby dorosłe w Polsce będzie otyła - ostrzegali eksperci w Senacie podczas konferencji dotyczącej epidemii otyłości. Przypominali także, że otyłość jest chorobą, a wśród jej powikłań wymienia się m.in. cukrzycę, nowotwory i depresję.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies