22 sierpnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Dieta.mp.pl
medycyna praktyczna dla pacjentów

Potas

mgr inż. Beata Przygoda
Samodzielna Pracownia Wartości Odżywczych Żywności Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie
Potas
Fot. Photl. com

Potas (K) jest głównym kationem wewnątrzkomórkowym, a tylko nieznaczna jego część występuje w kościach.

Uczestniczy w reakcjach enzymatycznych i syntezie białka. Odgrywa, obok sodu i chlorków, istotną rolę w zapewnieniu właściwej gospodarki wodno-elektrolitowej w organizmie. Jest niezbędny do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej. Uczestniczy w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz w kontroli pracy mięśni i wywiera korzystny wpływ na pracę mięśnia sercowego.

U ludzi zdrowych nie obserwuje się niedoborów potasu na tle żywieniowym. Mogą one natomiast wystąpić u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego, np. nadciśnieniem, a także u osób zażywających diuretyki (zobacz: Nadciśnienie tętnicze, Diuretyki). Do niedoborów potasu może dochodzić także w przypadku wymiotów i biegunek wynikających na przykład z zatruć pokarmowych. Alkohol i kawa również mogą zwiększać wydalanie potasu z moczem. Objawy niedoboru można obserwować także u osób, które podejmują znaczny wysiłek fizyczny czy przebywają w gorącym klimacie i następuje u nich znaczna utrata wody z organizmu.

Objawami niedoboru potasu są m.in. nadciśnienie, nadmierna utrata potasu z kości, osłabienie siły mięśniowej, zaburzenia w funkcjonowaniu nerek i osłabienie pracy serca.

Przy prawidłowej pracy nerek u ludzi zdrowych nadmiar potasu jest wydalany z moczem, dlatego nie obserwuje się u nich skutków ubocznych nadmiernego spożycia potasu. Do gromadzenia nadmiaru potasu w organizmie może dochodzić na przykład przy spożywaniu jego dużej ilości wraz z suplementami diety, a także w wyniku zaburzeń jego wydalania przez nerki. Nadmiar potasu może prowadzić do zaburzeń pracy serca.

Stosowanie soli potasowo-sodowych jako zamienników soli kuchennej w celu zmniejszenia spożycia sodu, zwłaszcza przez osoby z chorobami nerek, musi odbywać się pod kontrolą lekarza. Potas powszechnie występuje w żywności, chociaż jego zawartość w poszczególnych produktach jest zróżnicowana (tab. 5.). Największe ilości potasu pochodzą z suchych nasion roślin strączkowych, orzechów, suszonych owoców, kakao, warzyw (np. pomidorów oraz ich przetworów, selera, zielonych warzyw) i owoców (np. banana, brzoskwiń). Ze względu na duże spożycie dobrym źródłem potasu w diecie są również ziemniaki. Produkty mleczne i jasne pieczywo zawierają mniejsze ilości tego składnika.

Aktualne normy dla potasu dla ludności Polski (Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B., 2008) ustalone zostały na poziomie wystarczającego spożycia (AI) i wynoszą dla osób dorosłych 4700 mg/osobę/d.

Tabela 1. Zawartość potasu w przykładowych produktach spożywczych
produkt potas (mg/100 g)
kakao 16%, proszek 1927
morele suszone 1666
fasola biała, nasiona suche 1188
koncentrat pomidorowy 30% 1072
dynia, pestki 810
orzechy arachidowe 720
natka pietruszki 695
czekolada mleczna 607
czekolada gorzka 581
orzechy włoskie 474
kasza gryczana 443
ziemniaki 443
brokuły 385
mięso z piersi kurczaka 385
wołowina, pieczeń 375
polędwica sopocka 374
dorsz świeży 356
burak 348
wieprzowina, schab 343
banan 395
keczup 335
seler 320
pomidor 282
chleb żytni razowy 279
makrela wędzona 275
morele 275
kapusta biała 228
jogurt truskawkowy 1,5% tł. 179
mleko 2% tł. 141
jabłko 134
jaja kurze całe 133
ogórek 125
kajzerki 116
ser twarogowy półtłusty 113
mąka pszenna typ 500 110
ser brie pełnotłusty 100
ser gouda tłusty 83
Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Niemal co trzeci Polak na diecie
    W ciągu roku poprzedzającego badanie przeprowadzone przez Centrum Badania Opinii Społecznej w dniach 3–9 lipca niemal co trzeci Polak (30%) stosował jakąś dietę, w tym co czwarty (26%) był na jakiejś diecie eliminacyjnej.
  • Piloci z nadwagą, podoficerowie z nadciśnieniem
    – Niszczymy zachowania prozdrowotne, z którymi ci ludzie przyszli do armii – mówi jeden z uczestników debaty o coraz gorszym stanie zdrowia polskich żołnierzy. Jakie metody rozwiązania problemu proponują lekarze?
  • Co trzecia Polka sięga po suplementy, na ogół niepotrzebnie
    Co trzecia Polka i co czwarty Polak sięgają po suplementy diety, których zażywanie - poza niektórymi wyjątkami - na ogół nie jest potrzebne dla zachowania zdrowia. To zbędny wydatek – przekonywali we wtorek specjaliści na konferencji prasowej w Warszawie.

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Żylaki przełyku – dieta
    Żylaki przełyku, żółciowe zapalenie żołądka. Proszę o rozpisanie produktów/potraw zalecanych i zabronionych (nabiał, warzywa, owoce, mięso, ryby, napoje itd.) oraz przykładowy jadłospis, który może być stosowany przy takim schorzeniu.
  • Dieta w leczeniu dny moczanowej
    Mam prośbę o pomoc w leczeniu dny moczanowej u członka mojej rodziny. Mężczyzna, lat 42. Od 4,5 roku choruje na dnę moczanową, były w tym okresie 3 napady (średnio 1 napad na 18 miesięcy), w tym 1 duży trwający około 3 tygodni (stres, błędy dietetyczne), 2 lekkie ustępujące po kilku dniach po NLPZ.

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują