Nietolerancja laktozy w celiakii

Dominika Wnęk, dietetyk
Nietolerancja laktozy w celiakii
Fot. photopin.com

Zaliczana do dwucukrów laktoza naturalnie występuje wyłącznie w mleku i produktach mlecznych. Do strawienia laktozy niezbędny jest enzym – laktaza – która rozkłada laktozę do dwóch cukrów prostych: glukozy i galaktozy.

Największą aktywność laktazy obserwuje się we wczesnym okresie niemowlęcym. Z wiekiem jej aktywność spada, nadal jednak w większości przypadków jest wystarczająca, aby rozłożyć laktozę, która następnie może być wchłonięta i wykorzystana przez organizm. U niektórych osób aktywność laktazy jest jednak tak mała, że laktoza nie jest w pełni trawiona i obserwuje się objawy jej nietolerancji. Według badań szacuje się, że u 1/3 polskiej populacji występuje uwarunkowana genetycznie hipolaktazja, ale tylko u 10% stwierdza się jej objawy kliniczne.

Skąd bierze się nietolerancja laktozy w celiakii?

Toksycznie działający gluten powoduje niszczenie kosmków jelitowych, w wyniku czego dochodzi do ich zaniku. Prowadzi to do niedoboru enzymów trawiennych, w tym laktazy. To zjawisko – tzw. wtórnej nietolerancji laktozy – stosunkowo często występuje u osób z nowo rozpoznaną celiakią.

Pocieszający jest fakt, że przy ścisłym przestrzeganiu diety bezglutenowej w celiakii dochodzi do regeneracji kosmków jelitowych, co wpływa na przywrócenie właściwego wytwarzania laktazy.

Szkodliwe działanie glutenu może doprowadzić do uszkodzenia błony śluzowej jelita, wskutek czego zwiększa się przepuszczalność alergenów żywnościowych i może nastąpić wtórna alergizacja. Jest to stan przejściowy, który mija wraz z przywracaniem właściwej struktury kosmków jelitowych w trakcie realizacji diety bezglutenowej.

W momencie rozpoznania celiakii istotne znaczenie ma przestrzeganie diety bezglutenowej i bezlaktozowej. W miarę przywracania właściwego funkcjonowania kosmków jelitowych produkty mleczne można ponownie wprowadzać, ale pacjent pozostaje na diecie bezglutenowej. Najlepszy czas na ponowne włączenie produktów mlecznych do jadłospisu to okres 2–3 miesięcy po wprowadzeniu diety bezglutenowej. Należy zacząć od produktów, które zawierają najmniej laktozy, czyli serów i fermentowanych produktów mlecznych.

Objawy nietolerancji laktozy

Zwykle objawy nietolerancji laktozy obserwuje się około pół godziny po spożyciu produktów obfitujących w laktozę. Nasilenie objawów zależy od dawki laktozy dostarczonej z pożywieniem oraz od jej indywidualnej tolerancji. Najczęściej występujące objawy nietolerancji laktozy:

  • biegunki o różnym stopniu nasilenia
  • nudności i wymioty
  • nadmierna produkcja gazów, wzdęcia
  • uczucie przelewania i ból brzucha.

Zalecenia żywieniowe przy nietolerancji laktozy w celiakii

Nietolerancja laktozy nie zawsze wymaga całkowitego wyeliminowania mleka i przetworów mlecznych. Czasami wystarczy wyeliminować z diety mleko, w którym zawartość laktozy jest największa.

Produkty mleczne, takie jak, jogurt, kefir, maślanka zazwyczaj są dobrze tolerowane, gdyż zawartość laktozy ulega zmniejszeniu w wyniku poddania ich częściowej fermentacji. Do zmniejszenia stężenia laktozy przyczynia się także obecność laktazy z komórek bakterii fermentacji mlekowej.

Jeżeli nietolerancja laktozy jest bardzo nasilona, mleko i produkty mleczne należy wyeliminować na okres kilku tygodni. W niektórych sklepach spożywczych dostępne są mleka o obniżonej zawartości laktozy, które można włączyć do diety. Ewentualnie dodatkowo po spożyciu produktów mlecznych można stosować enzym laktazę w tabletkach.

W przypadku stosowania diety bezlaktozowej konieczne jest wprowadzenie innych produktów stanowiących źródło wapnia. Są to między innymi:

  • orzechy, pestki i nasiona: przede wszystkim sezam, mak, pistacje, migdały, pestki słonecznika
  • warzywa ciemnozielone: szpinak, brokuły, rzeżucha, jarmuż, fenkuły, boćwina
  • owoce suszone: przede wszystkim figi
  • zioła, takie jak: natka pietruszki, szczypiorek, bazylia, cząber
  • nasiona roślin strączkowych: soja, cieciorka, soczewica, fasola
  • kasze: w przypadku celiakii należy uwzględnić kaszę jaglaną, kaszę kukurydzianą oraz produkty z pseudozbóż, czyli kaszę gryczaną, amarantus, i komosę ryżową.

W uzasadnionych przypadkach i po wcześniejszej konsultacji z lekarzem można wprowadzić suplementację wapniem.

Data utworzenia: 09.12.2015
Nietolerancja laktozy w celiakiiOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Operacyjne leczenie otyłości przedłuża życie
    Otyłe osoby w średnim wieku, które przeszły operację bariatryczną, są mniej narażone na przedwczesny zgon, niż osoby leczone z powodu otyłości w tradycyjny sposób – wykazało badanie, które publikuje pismo „JAMA”.
  • Suplementy diety pod lupą Inspekcji Handlowej
    Inspekcja Handlowa wzięła pod lupę suplementy diety. Sprawdzała, jak są oznakowane, czy producenci nie wprowadzają konsumentów w błąd i czy zgłosili suplementy do Głównego Inspektora Sanitarnego. Kontrolerzy mieli zarzuty do 89 partii produktów (20%).
  • W nowym roku warto zacząć ćwiczyć
    Złoci medaliści olimpijscy Jacek Wszoła i Edward Skorek zachęcają, by noworoczne postanowienia dotyczyły ruchu i sportu. "Trzeba ćwiczyć, by potem nie męczyć się na schodach" - wspomniał Skorek, a Wszoła dodał: "Kluczem do sukcesu jest wytrwałość".

Lekarze odpowiadają na pytania

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies