Dieta w chorobie Parkinsona

Dieta w chorobie ParkinsonaOceń:
Dominika Wnęk, dietetyk
Dieta w chorobie Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyczy ośrodkowego układu nerwowego i powoduje obumieranie komórek nerwowych znajdujących się w części mózgu zwanej istotą czarną. Jej objawy, takie jak drżenie kończyn, sztywność mięśni i spowolnienie ruchów wynikają ze zniszczenia komórek nerwowych produkujących dopaminę. Substancja ta jest neuroprzekaźnikiem, który wpływa na aktywność ruchową, a także uczestniczy w procesach emocjonalnych i motywacyjnych.

Wprawdzie nie istnieje dieta, która może zapobiec rozwojowi choroby Parkinsona lub powstrzymać jej postęp, odpowiedni sposób odżywiania stanowi jednak ważny element jej terapii. Należy również pamiętać, że skuteczność leczenia jednym z najczęściej stosowanych w chorobie Parkinsona leków – lewodopą – w znacznym stopniu jest uzależniona od szybkości jej wchłaniania oraz obecności czynników zaburzających ten proces, a zatem także od diety stosowanej przez chorego. Ponadto w niektórych przypadkach nadmiar białka w diecie wpływa na zmniejszenie skuteczności leczenia lewodopą. W takiej sytuacji najlepiej przyjmować lek 30 minut przed posiłkiem lub godzinę po nim.

Właściwa dieta zapewnia skuteczne działanie leków, wpływa na dobre samopoczucie chorego oraz warunkuje utrzymanie właściwej masy ciała. Istotny problem u pacjentów z chorobą Parkinsona stanowi niedożywienie. Jest ono spowodowane zarówno trudnościami w posługiwaniu się sztućcami, jak i częstym współwystępowaniem depresji, która zazwyczaj wiąże się z brakiem apetytu. Ponadto znacząca część energii chorego wydatkowana jest na ruchy mimowolne, czyli drżenie mięśni oraz zwiększone napięcie mięśniowe.

Inny problem, który może wystąpić w tej grupie chorych, to zaburzenia pracy przewodu pokarmowego – zbyt szybkie odczuwanie sytości oraz częste zaparcia.

Elementy diety korzystne w chorobie Parkinsona

Witaminy antyoksydacyjne

Badania epidemiologiczne wskazują, że ryzyko rozwoju choroby Parkinsona zmniejsza duże spożycie surowych warzyw i owoców, stanowiących źródło przeciwutleniaczy. Przeciwutleniacze, takie jak witamina C, ß-karoten czy witamina E neutralizują wolne rodniki, które sprzyjają chorobom neurodegeneracyjnym.

W badaniach dotyczących suplementacji przeciwutleniaczami u osób z chorobą Parkinsona nie uzyskano jednoznacznych wyników, z całą pewnością jednak można polecić dietę, która dostarcza je z naturalnych źródeł, czyli z warzyw i owoców.

Tabela. Warzywa i owoce stanowiące dobre źródło witamin przeciwutleniających
warzywaowoce
witamina C brukselka, chrzan, jarmuż, papryka czerwona i zielona, natka pietruszki, szpinak, kalafior, kalarepa porzeczki czarne, truskawki, poziomki, kiwi, cytryna, grejpfrut, pomarańcza
ß-karoten marchew, natka pietruszki, jarmuż, szpinak, szczaw, szczypiorek, papryka czerwona, boćwina morele, melony, brzoskwinie, śliwki
witamina E natka pietruszki, papryka czerwona i zielona, kapusta włoska, czerwona i biała czarne jagody, nektarynki, awokado

Kwasy tłuszczowe omega 3

Uważa się, że kwasy tłuszczowe omega 3, których bogate źródło stanowią ryby, mogą zmniejszać ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, do których zalicza się chorobę Parkinsona. Szczególnie korzystny jest kwas dokozaheksaenowy (DHA), niezbędny do prawidłowego wzrostu i funkcjonowania mózgu. Ponadto DHA chroni neurony przed cytotoksycznością. W jednym z badań stwierdzono, że suplementacja kwasami omega 3 zmniejszała ryzyko depresji w tej grupie chorych.

Kofeina

Niektóre badania wskazują na korzystne działanie kofeiny. Zgodnie z wynikami dużego badania prospektywnego, opublikowanymi w 2012 r., regularne spożycie kofeiny zmniejsza ryzyko zachorowania na chorobę Parkinsona (w większym stopniu u mężczyzn niż u kobiet).

Prawdopodobny mechanizm działania kofeiny wiąże się z blokowaniem receptorów adenozyny A1 i A2, co prowadzi do zwiększenia aktywności ośrodkowego układu nerwowego. Ponadto blokowanie receptorów adenozyzy A1 wpływa na zwiększenie uwalniania neuroprzekaźników, takich jak acetylocholina, noradrenalina i dopamina. Z kolei inaktywacja receptorów adenozyny A2 powoduje zwiększoną aktywność dopaminy oraz chroni receptory dopaminergiczne przed czynnikami toksycznymi.

Jak powinna się odżywiać osoba z chorobą Parkinsona?

Przede wszystkim należy pamiętać o różnorodności spożywanych pokarmów. Dieta powinna zaspokoić zapotrzebowanie zarówno na białka oraz tłuszcze, jak i węglowodany.

Podstawę dobrze skomponowanej diety stanowią warzywa i owoce oraz pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak: pieczywo razowe, pieczywo graham, grube kasze (gryczana, jęczmienna, pęczak) oraz płatki (owsiane, jęczmienne, żytnie).

W codziennej diecie powinny się także znaleźć chude produkty nabiałowe: jogurty, kefiry, maślanki, najlepiej naturalne, nie zaś owocowe, oraz sery twarogowe. Z powodzeniem można do nich dodać świeże owoce.

Z produktów dostarczających białko do diety warto włączyć chude gatunki mięs (chuda wołowina, cielęcina, kurczak, indyk). W diecie nie powinno zabraknąć wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3, których najlepszym źródłem są ryby, zwłaszcza ryby morskie, takie jak: łosoś, tuńczyk, śledź czy makrela. Dobrym źródłem białka są również jajka oraz nasiona roślin strączkowych.

Codzienne problemy chorych

Niektóre problemy, które dotykają osób z chorobą Parkinsona, można ograniczyć, pamiętając o kilku zasadach. Poniżej znajduje się tabela wskazująca, jak sobie radzić z najczęstszymi utrudnieniami w życiu codziennym.

Tabela. Częste problemy i sposoby ich pokonania
Trudności związane z krojeniem pokarmów
  • aby talerz się nie ślizgał, należy korzystać z antypoślizgowych podkładek wykonanych z gumy, a nie z materiału
  • aby jedzenie nie zsuwało się z talerza, należy używać głębokich talerzy
  • jeśli to możliwe, należy spożywać pokarm niewymagający krojenia lub poprosić bliskich o pomoc
  • należy używać sztućców z pogrubionymi uchwytami lub z uchwytami gumowymi, które trudniej się wyślizgują z ręki
Trudności w połykaniu
  • nie należy się spieszyć podczas jedzenia
  • należy brać do ust niewielkie kęsy, gryźć je dokładnie i ostrożnie przełykać
  • o ile to możliwe, należy przygotowywać posiłki łatwe do pogryzienia i połknięcia
  • zawsze należy połknąć kęs, który ma się w ustach, a dopiero potem sięgać po następny
  • należy przełknąć nadmiar śliny przed włożeniem jedzenia do ust
  • dozwolone jest popijanie podczas posiłków, jeśli połykanie wydaje się wtedy łatwiejsze
Szybko się pojawiające uczucie sytości
  • należy zaplanować kilka mniejszych posiłków dziennie (nie 3 większe, a nawet 6 mniejszych posiłków na dzień)
  • jedzenie w towarzystwie i rozmowa może odwracać uwagę od szybko pojawiającego się uczucia sytości
Zaparcia
  • należy dostarczać odpowiednią ilość płynów (około 6–8 szklanek na dzień)
  • umiarkowana aktywność fizyczna usprawnia perystaltykę jelit
  • należy zwiększyć ilość błonnika pokarmowego w diecie: spożywać pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, surowe warzywa i owoce

Piśmiennictwo:

Costa J., Lunet N., Santos C. i wsp.: Caffeine exposure and the risk of Parkinson's disease: a systematic review and meta-analysis of observational studies. J. Alzheimers Dis. 2010; 20 (Suppl 1): S221–238.
Da Silva T.M., Munhoz R.P., Alvarez C. i wsp.: Depression in Parkinson’s disease: a double-blind, randomized, placebo-controlled pilot study of omega-3 fatty-acid supplementation. J. Affect. Disord. 2008; 111: 351–359.
Okubo H., Miyake Y., Sasaki S. i wsp.: Dietary patterns and risk of Parkinson's disease: a case-control study in Japan. Eur. J. Neurol. 2012; 19 (5): 681–688.
Palacios N., Gao X., McCullough M.L. i wsp.: Caffeine and risk of Parkinson's disease in a large cohort of men and women. Mov. Disord. 2012; 27 (10): 1276–1282.
Żywienie w chorobie Parkinsona. Praktyczny poradnik dla pacjentów. Wyd. Fundacja „Żyć z chorobą Parkinsona”, Warszawa 2007

Data utworzenia: 12.02.2016
Udostępnij:
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Programowanie żywieniowe – co to takiego?
    Teoria programowania żywieniowego zakłada, że niekorzystne warunki w życiu płodowym mogą doprowadzić do nieodwracalnych zmian w budowie, metabolizmie i funkcjonowaniu wybranych narządów dziecka, przekładając się w ten sposób na zwiększone ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, osteoporozy, a nawet nowotworów.
  • Alkohol a ryzyko raka piersi
    Badania epidemiologiczne i eksperymentalne wskazują, że etanol działa kancerogennie i może zwiększać ryzyko rozwoju raka piersi.
  • Rocker Gisu: Suplementy to nie leki
    Rób zakupy bez podniety; suplementy to nie leki, to uzupełnienie diety - śpiewa w najnowszym klipie Rocker Gisu, czyli Główny Inspektor Sanitarny Marek Posobkiewicz. To pierwszy rockowy kawałek Posobkiewcza, który wcześniej dał się już poznać jako raper zachęcający m.in. do szczepień.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies