Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Dieta w zaparciach

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Główny objaw wskazujący na zaparcia stanowi zbyt mała częstotliwość wypróżnień (≤2 na tydzień). Występują także inne, często zgłaszane przez pacjentów dolegliwości: trudności w zapoczątkowaniu codziennej defekacji (oddawaniu stolca) z koniecznością nadmiernego parcia i towarzyszącym uczuciem niepełnego wypróżnienia lub oddawanie suchego, zbitego stolca.


Fot. Pixabay.com

Zaparcia to istotny problem zdrowotny, który w główniej mierze dotyczy krajów rozwiniętych. Regularność wypróżnień jest uzależniona od wielu czynników. Zalicza się do nich m.in. cechy osobnicze, napięcie układu autonomicznego, sposób żywienia oraz poziom aktywności fizycznej. Wszystkie te czynniki decydują o czasie pasażu treści pokarmowej przez jelita. Ocenia się, że przemieszczenie się treści przez jelito grube może trwać nawet 6 dni, natomiast u większości osób zajmuje około 2–3 dni. Niestety w sytuacji wydłużenia pasażu jelitowego i dłuższego przebywania treści w jelicie grubym dochodzi do zmniejszenia w niej zawartości wody. W takiej sytuacji stolec staje się twardy i zbity, a to z kolei utrudnia wypróżnienie.

Przyczyny zaparć

W znacznym stopniu na występowanie zaparć wpływa styl życia i nieprawidłowe nawyki żywieniowe. I choć stres, spożywanie posiłków w pośpiechu oraz brak aktywności fizycznej może sprzyjać zaparciom, to w każdej sytuacji należy wykluczyć zmiany chorobowe i organiczne. Przyczyną zaparć niezwiązanych ze stylem życia może być bowiem guz umiejscowiony w jelicie grubym bądź mięśniaki macicy. Istnieją także leki, których przyjmowanie niekiedy sprzyja zaparciom. Należą do nich m.in. niektóre leki stosowane w chorobie refluksowej, leki przeciwdepresyjne i uspokajające, preparaty żelaza i leki zawierające żelazo oraz leki na nadciśnienie tętnicze (np. blokery kanału wapniowego).

Do zaparć może także dochodzić w wyniku stałego lekceważenia potrzeby wypróżnienia. Jeśli taka sytuacja powtarza się wielokrotnie, podnosi się ciśnienie w bańce odbytnicy i następuje jej poszerzenia, co z kolei prowadzi do utraty potrzeby wypróżnienia.

Leczenie dietetyczne

W większości przypadków zaparciom można zapobiegać poprzez wprowadzenie odpowiedniego trybu życia i odżywiania. Dotyczy to w szczególności zaparć nawykowych. Podkreślić należy, że decyzję o zastosowaniu leków podejmuje się dopiero wtedy, kiedy wykorzystano wszystkie możliwości niefarmakologicznego leczenia zaparć. Farmakoterapia nie usuwa przyczyn zaparć, pomaga jedynie w zwalczaniu objawów. Ponadto leczenie farmakologiczne może doprowadzić do uzależnienia od leków przeczyszczających.

Do najważniejszych zmian w nawykach żywieniowych zalicza się zwiększenie ilości błonnika pokarmowego w diecie (w szczególności jego frakcji nierozpuszczalnej), wypijanie odpowiedniej ilości płynów, włączenie do diety fermentowanych produktów mlecznych oraz ograniczenie spożycia produktów tłustych i słodyczy.

Należy pamiętać o tym, aby posiłki spożywać regularnie – najlepiej 4–5 posiłków dziennie w odstępach 3–4-godzinnych. Warto zaznaczyć, że w godzinach rannych dochodzi do wzrostu czynności motorycznych i wydalniczych przewodu pokarmowego, dlatego ważnym posiłkiem w ciągu dnia jest śniadanie.

Dieta powinna obfitować w produkty bogatoresztkowe (grube kasze, chleb pełnoziarnisty, otręby pszenne, płatki owsiane). Ważne jest także zwiększenie spożycia surowych warzyw i owoców (w szczególności pestkowych, takich jak maliny, truskawki i jeżyny). W tabeli poniżej znajdują się wybrane produkty żywnościowe zawierające błonnik pokarmowy. Uwzględniono w niej także podział błonnika na rozpuszczalny i nierozpuszczalny w wodzie.

Zawartość błonnika pokarmowego w wybranych produktach żywnościowych (g/100 g produktu)
Całkowita ilość Błonnik nierozpuszczalny Błonnik rozpuszczalny
zboża
jęczmień 17,3 - -
kukurydza 13,4 - -
owies 10,3 6,5 3,8
pszenica 12,6 10,2 2,3
pszenicy (kiełki) 14,0 12,9 1,1
ryż biały 0,3 0,3 -
ryż brązowy 3,3 2,9 0,4
rośliny strączkowe
ciecierzyca 6,2 5,8 0,4
fasolka szparagowa 1,9 1,4 0,5
fasola z puszki 6,3 4,7 1,6
groszek zielony 3,5 3,2 0,3
soczewica 11,4 10,3 1,1
soja 15,0 - -
warzywa
bakłażan 6,6 5,3 1,3
brokuł 3,3 3,0 0,3
burak 7,8 5,4 2,4
kalafior 1,8 1,1 0,7
kapusta 2,2 1,8 0,4
marchewka 2,5 2,3 0,2
ogórek 0,6 0,5 0,1
pomidor 1,2 0,8 0,4
sałata 1,0 0,9 0,1
seler 1,5 1,0 0,5
szpinak 2,6 2,1 0,5
ziemniak 1,3 1,0 0,3
owoce
ananas 1,2 1,1 0,1
arbuz 0,5 0,3 0,2
awokado 5,5 3,5 2,0
banan 1,7 1,2 0,5
brzoskwinia 1,9 1,0 0,9
granat 0,6 0,5 0,1
grejpfrut 1,2 0,7 0,5
gruszka 3,0 2,0 1,0
jabłko (ze skórką) 2,0 1,8 0,2
kiwi 3,4 2,6 0,8
mango 1,8 1,1 0,7
pomarańcza 1,8 0,7 1,1
śliwki 1,6 0,7 0,9
truskawki 2,2 1,3 0,9
orzechy i ziarna
migdały 11,2 10,1 1,1
orzechy arachidowe 8,0 7,50,5
sezam 7,8 5,9 1,9
siemię lniane 22,3 10,1 12,2

Wśród zalecanych produktów nabiałowych należy wymienić fermentowane produkty mleczne (jogurt, kefir, maślanka oraz mleko acidofilne). Produkty te zawierają kwas mlekowy, który sprzyja rozwojowi korzystnej flory bakteryjnej i ogranicza procesy gnilne. Zaleca się również wypijanie co najmniej 1,5 l płynów dziennie (optymalnie 2–2,5 litra).

Duże znaczenie ma także zwiększenie aktywności fizycznej, która jest czynnikiem pobudzającym perystaltykę jelit. Mogą to być spacery, bieganie, pływanie. Ponadto należy przestrzegać zasady, aby w momencie wystąpienia uczucia parcia na stolec jak najszybciej udawać się do toalety.

Piśmiennictwo

Li B.W., Andrews K.W., Pehrsson P.R.: Individual sugars, soluble, and insoluble dietary fiber contents of 70 high consumption foods. Journal of Food composition and analysis 2002; 15: 715–723.
Dhingra D., Michael M., Rajput H. i wsp.: Dietary fiber in foods: a review. J. Food Sci. Technol. 2012; 49 (3): 255–266.
Jarosz M. (red.): Praktyczny podręcznik dietetyki. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010.
Data utworzenia: 07.02.2018
Dieta w zaparciachOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.