Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Wzdęcia brzucha i nadmierne gazy – postępowanie dietetyczne

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk
Wzdęcia brzucha i nadmierne gazy – postępowanie dietetyczne

Produkcja gazów w przewodzie pokarmowych należy do zjawisk prawidłowych. Przyjmuje się, że średnia ilość powietrza wydalanego z przewodu pokarmowego zdrowego człowieka wynosi około 600–700 ml. Powietrze dostaje się do przewodu pokarmowego w efekcie połykania go podczas spożywania posiłków i przyjmowania płynów. Część powietrza wydostaje się następnie w wyniku odbijania na zewnątrz, natomiast reszta przechodzi do dalszych odcinków przewodu pokarmowego.

W przewodzie pokarmowym człowieka znajdują się: azot, tlen, dwutlenek węgla, wodór i metan. Z kolei w jelitach produkowane są głównie metan, wodór i dwutlenek węgla. Dwa pierwsze powstają w procesie fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym, a dwutlenek węgla w wyniku reakcji zobojętnienia soku trzustkowego sokiem żołądkowym oraz kwasami pochodzącymi z pożywienia lub powstałymi w podczas trawienia.

Z kolei produkcja nadmiernej ilości gazów może towarzyszyć wielu chorobom, takim jak: zaburzenia czynności jelit (m.in. zespół jelita drażliwego, zaparcia i biegunki), nieprawidłowe trawienie i nietolerancja węglowodanów (m.in. niedobór laktazy, nietolerancja fruktozy, sorbitolu i skrobi oraz celiakia). Przyczyną wydalania gazów i wzdęć może być także przerost flory bakteryjnej, do którego może dojść między innymi w wyniku pojawienia się nieprawidłowości anatomicznych po zabiegach chirurgicznych, w przebiegu choroby Leśniowskiego i Crohna oraz w zespole jelita drażliwego.

Zasady postępowania

Postępowanie uzależnione jest od pierwotnej przyczyny powstawania nadmiernej ilości gazów. W przypadku niedrożności mechanicznej konieczna jest interwencja chirurgiczna.

Jeśli mamy do czynienia z zaburzeniami wchłaniania węglowodanów, warto szczegółowo przeanalizować sposób żywienia. Po rozpoznaniu składnika diety, który wywołuje takie dolegliwości, należy go okresowo wyeliminować, a następnie ponownie wprowadzić.

U chorych najczęściej stwierdza się niedobór laktazy, enzymu rozkładającego laktozę i produkowanego przez rąbek szczoteczkowy jelita cienkiego. Laktoza, która nie została rozłożona i wchłonięta w jelicie cienkim, przechodzi do okrężnicy, gdzie podlega fermentacji bakteryjnej do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, wodoru oraz kwasów organicznych.

Przyczyną wzdęć i nadmiernego wytwarzania gazów może być również fruktoza zawarta w wielu owocach i miodzie. Wykorzystuje się ją także jako składnik nadający słodki smak. Do innych słabo wchłanialnych węglowodanów zalicza się sorbitol, ksylitol i mannitol, charakterystyczny dla owoców i soków owocowych, grzybów oraz kalafiora.

Do bólów brzucha i powstawania nadmiernych ilości gazów może dojść także w przypadku spożycia nadmiernych ilości błonnika pokarmowego. Przyczyną problemów gastrycznych mogą być również oligosacharydy (rafinoza, stachioza, werbaskoza) znajdujące się w nasionach roślin strączkowych, grzybach, algach i cebuli. Trawienie powyższych olisacharydów jest utrudnione, gdyż organizm ludzki nie dysponuje enzymami rozkładającymi wiązania α-galaktozydowe. Węglowodany te z łatwością podlegają natomiast fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym; w jej wyniku powstają znaczne ilości gazów (głównie wodoru i dwutlenku węgla). W razie wzdęć brzucha czy wydalania dużej ilości gazów spożycie wymienionych powyżej produktów należy ograniczyć.

W niektórych przypadkach nadmiernej ilości gazów towarzyszy nieprzyjemny zapach siarkowodoru, który powstaje w jelicie grubym w wyniku fermentacji bakteryjnej.

Do produktów, po których może dojść do nadmiernej produkcji tego gazu, zalicza się:

  • warzywa: groch, fasolę, bób, kapustę, kapustę kiszoną, brukselkę, pora, kalafiora, szparagi, cebulę i czosnek,
  • nabiał: jaja i przetwory z jaj, sery pleśniowe,
  • ryby: przede wszystkim karpia, mintaja, śledzia oraz sardynkę w oleju i pomidorach,
  • napoje: gazowane, alkoholowe, zawierające kofeinę,
  • nadmierne ilości słodyczy i tłuste potrawy.

Niektóre produkty żywnościowe (sałata, szpinak, natka pietruszki, jogurty oraz żurawina i sok żurawinowy) absorbują substancje lotne o nieprzyjemnym zapachu.

Piśmiennictwo

1. Gulbicka P., Grzymisławski M.: Wzdęcia brzucha – najczęstsze przyczyny i postępowanie. Piel. Zdr. Publ. 2016; 6 (1): 69–76
2. Słomka M., Małecka-Panas E.: Wzdęcia i odbijania. Pediatr. Med. Rodz. 2011; 7 (1): 30–34
3. Jarosz M. (red.): Praktyczny podręcznik dietetyki. IŻŻ, Warszawa 2010
Data utworzenia: 23.05.2018
Wzdęcia brzucha i nadmierne gazy – postępowanie dietetyczneOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.