Czy nadwaga i otyłość wpływają na ryzyko chorób przyzębia?

Czy nadwaga i otyłość wpływają na ryzyko chorób przyzębia? Oceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Opublikowano w "Medycyna Praktyczna Stomatologia" 2012/02
Obes. Rev., 2011; 12: e381–e404
Czy nadwaga i otyłość wpływają na ryzyko chorób przyzębia?
Fot. W. Bereziewicz

Omówienie artykułu: Association between overweight/obesity and periodontitis in adults. A systematic review.
Opracowali: dr med. Grzegorz Goncerz, lek. dent. Michał Paulo
Konsultowała dr hab. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik, Instytut Stomatologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Skróty: BMI – wskaźnik masy ciała, CI – przedział ufności, OR – iloraz szans

Metodyka: przegląd systematyczny z metaanalizą 19 badań obserwacyjnych (kohortowego, kliniczno-kontrolnych i przekrojowych)

Populacja: 39 777 osób dorosłych

Wyniki: Stwierdzono, w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała (BMI 18,5–24,99 kg/m2), większe ryzyko chorób przyzębia kolejno u osób:
z nadwagą (BMI 25,0–29,99 kg/m2)
otyłych (BMI ≥30 kg/m2)
z nadwagą lub otyłych.

Wniosek: Nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko wystąpienia chorób przyzębia.

Komentarz

dr hab. med. Marta Cześnikiewicz-Guzik: Prezentowany przegląd systematyczny badań dotyczących związku między nadwagą lub otyłością a ryzykiem chorób przyzębia jest niezwykle istotny dla praktykujących stomatologów – zwłaszcza, że nadwaga i otyłość zostały uznane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za największą niezakaźną plagę XXI w. Jest to również pierwsza próba usystematyzowania dotychczas opublikowanych danych na ten temat, oceny ich jakości oraz analiza problemu na tak dużej grupie badanych. Autorzy w swoim opracowaniu podkreślają, że mimo wykazania związku nadwagi i otyłości z chorobą przyzębia, nie poznano dotąd stopnia tego powiązania ani nie wyjaśniono do końca mechanizmu zaobserwowanej zależności.
Podejrzewa się, że ogniwem łączącym nadwagę i otyłość z chorobą przyzębia jest układ immunologiczny. Ostatnio dużo uwagi poświęcono roli tkanki tłuszczowej w regulacji działania układu immunologicznego i ich wpływu na rozwój uogólnionego zapalenia w organizmie. To uogólnione przewlekłe zapalenie może prowadzić do rozwoju szeregu chorób, takich jak nadciśnienie tętnicze, oporność na insulinę czy dyslipidemia, których związek z otyłością został bezsprzecznie udowodniony.

Ale co tłuszcz może mieć wspólnego z przyzębiem? Etiologia chorób przyzębia jest wieloczynnikowa, a przyczyniają się do nich: palenie papierosów, przyjmowane leki, dieta, stres, wrodzone zaburzenia czynności układu odpornościowego (np. zmienność genu IL-1), choroby wirusowe upośledzające odporność (np. HIV), alergia, cukrzyca, czynniki uszkadzające i nieprawidłowa technika szczotkowania zębów. Jednak choć głównym czynnikiem patogenetyczym choroby przyzębia jest flora bakteryjna płytki nazębnej na powierzchni zębów i kieszeni dziąsłowych, to rozwój choroby przyzębia nie zależy wyłącznie od bakterii. Nie u każdego pacjenta, u którego stwierdza się płytkę nazębną, rozwija się choroba przyzębia. Ponadto jej nasilenie i przebieg mogą być różne, co wynika z interakcji układu odpornościowego gospodarza z patogennymi bakteriami w płytce nazębnej. Uświadomienie sobie faktu, że choroba przyzębia nie jest procesem lokalnym, ale wynika z ogólnego stanu układu odpornościowego pacjenta, jest bardzo ważne, zarówno w postępowaniu terapeutycznym, jak i postrzeganiu tej choroby w kontekście całego organizmu.

Jaki wpływ na tkanki przyzębia może mieć tkanka tłuszczowa? Istnieją 2 kompartmenty: tłuszcz podskórny oraz trzewny, czyli wisceralny, do których mogą migrować aktywowane komórki układu immunologicznego, na przykład limfocyty T. Produkują one prozapalne cytokiny i wolne rodniki, które krążą we krwi, przyczyniając się do rozwoju ogólnoustrojowego stanu zapalnego. Mediatory zapalne, jak i same zaktywowane limfocyty, docierają również do tkanek przyzębia, co może powodować ich nadwrażliwość na bakterie płytki oraz uniemożliwia zakończenie procesu zapalnego w przyzębiu po sprawnym rozpoznaniu i zniszczeniu migrujących w głąb tkanek bakterii płytki. Prowadzi to do rozwoju procesu autoimmunologicznego, który towarzyszy zapaleniu przyzębia. Dodatkowo same adipocyty wytwarzają wiele cytokin zapalnych, zwłaszcza czynnik martwicy nowotworów α (TNF-α), który jest głównym mediatorem niszczenia tkanki przyzębia przez endotoksyny bakteryjne. Stężenie TNF-α w tkankach przyzębia u osób z zapaleniem przyzębia jest większe niż u osób ze zdrowym przyzębiem i ulega zmniejszeniu po skutecznym wyleczeniu zapalenia. Wykazano także, że stężenie TNF-α w płynie szczeliny dziąsłowej jest bezpośrednio powiązane z BMI.

Ponieważ etiologia zarówno nadwagi i otyłości, jak i choroby przyzębia jest wieloczynnikowa, istnieje potrzeba przeprowadzenia dalszych dobrze zaplanowanych prospektywnych badań klinicznych, aby dokładnie poznać czynniki łączące obie choroby.
Mimo znamienności statystycznej związku między BMI a chorobą przyzębia wykazanej w komentowanym przeglądzie systematycznym, nie możemy mieć pewności co do znaczenia klinicznego tych obserwacji. Mogą one przecież wynikać z jednoczesnego wpływu czynników żywieniowych na oba procesy lub działania innych wspólnych czynników ryzyka nadwagi i choroby przyzębia, wywołujących obie choroby w odmiennym mechanizmie.
Dlatego zanim zrozumiemy mechanizmy działania tkanki tłuszczowej na rozwój choroby przyzębia, pozostaje nam oprzeć się na wstępnych obserwacjach i zalecić pacjentom, oprócz podstawowego leczenia periodontologicznego, dodatkowo zdrową dietę i aktywność fizyczną.

Data utworzenia: 25.10.2012
Czy nadwaga i otyłość wpływają na ryzyko chorób przyzębia? Oceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies