Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Znakowanie środków spożywczych

mgr Dominika Wnęk
dietetyk
Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

Informacje zamieszczone na opakowaniach żywności mają ułatwić dokonanie właściwego wyboru oraz zakup produktu zgodnego z oczekiwaniami. Warto więc wiedzieć, jakie informacje powinny się znaleźć na opakowaniu.

Producent powinien pamiętać, że znakowanie nie może:

  • wprowadzać konsumenta w błąd w zakresie charakterystyki środka spożywczego, zwłaszcza co do rodzaju, właściwości, składu, ilości, źródła, miejsca pochodzenia, metody wytwarzania lub produkcji, a w przypadku środka spożywczego powszechnie spożywanego zawierać określenia „dietetyczny” ani sugerować, że jest to środek spożywczy specjalnego przeznaczenia
  • przypisywać środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie wykazuje (np. właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia)
  • sugerować, że środek spożywczy wykazuje szczególne właściwości, jeśli wszystkie podobne środki wykazują takie same, np. producent oleju nie może deklarować, że jego produkt „nie zawiera cholesterolu”, bo to sugeruje, że jest to unikatowa cecha tego właśnie oleju, podczas gdy takie same właściwości mają wszystkie oleje, które z natury nie zawierają cholesterolu (cholesterol jest charakterystyczny tylko dla produktów pochodzenia zwierzęcego).

Informacje, które powinny znaleźć się na opakowaniu jednostkowym środków spożywczych

Nazwa – powinna precyzyjnie informować o rodzaju środka spożywczego i zastosowanych procesach technologicznych (np. mrożony, sterylizowany, surowy). Oznakowanie może zawierać dodatkowe informacje wskazujące typ produkcji rolniczej (np. metody ekologiczne) lub różne preferencje żywieniowe (np. wegetarianie, weganie).

Należy pamiętać, że niektóre nazwy są ściśle zdefiniowane i zarezerwowane dla określonych produktów:

  • Określenie „jogurt” jest zastrzeżone dla produktów zawierających żywe kultury bakterii jogurtowych w ilości nie mniejszej niż 10 mln komórek /1 ml, więc napój jogurtowy nie jest prawdziwym jogurtem.
  • „Masło” to nazwa zastrzeżona wyłącznie dla tłuszczu mlecznego, dlatego mieszanki masła i olejów roślinnych powinny być wyraźnie i jednoznacznie oznaczone.
  • „Środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego” ze względu na specjalny skład lub sposób przygotowania służy do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych.
  • Określenie „ekologiczny” dotyczy wyłącznie żywności wyprodukowanej metodami ekologicznymi i mającej certyfikat zgodności produkcji lub przetwarzania metodami ekologicznymi.
  • Określenie „wyprodukowany metodami integrowanymi” lub skrót IPO (Integrowana Produkcja Ogrodnicza) zarezerwowane jest dla owoców wyprodukowanych metodą ekologiczną, o ile producent dysponuje dokumentem potwierdzającym stosowanie tej metody.

Wykaz składników, łącznie z substancjami dodatkowymi. Wykaz składników powinien być podawany zawsze w malejącej kolejności, tzn. jeśli cukier znajduje się na pierwszym lub drugim miejscu, to znaczy, że jest go bardzo dużo.

Wykaz składników alergennych lub pochodzących ze składników alergennych, które występują w gotowym środku spożywczym, nawet w zmienionej postaci. Składnikami alergennymi są:

  • zboża zawierające gluten
  • skorupiaki, jaja, ryby, orzeszki ziemne/orzeszki arachidowe, nasiona soi, mleko (łącznie z laktozą)
  • migdały, orzechy laskowe, włoskie, nerkowca, orzech pekan, orzech brazylijski, orzech pistacjowy, orzech makadamia
  • seler, gorczyca, nasiona sezamu
  • dwutlenek siarki i siarczyny w stężeniach >10 mg/kg mc. lub 10 mg/l w przeliczeniu na SO2.

Zalecane jest również umieszczenie dodatkowych informacji, np.:

  • „pakowane w atmosferze ochronnej”, gdy stosowany jest gaz obojętny przedłużający trwałość
  • „zawiera substancje słodzące”
  • „zawiera cukier/cukry lub substancje słodzące”
  • w przypadku aspartamu, soli aspartamu, acesulfanu – „zawiera źródło fenyloalaniny”
  • w przypadku słodzików zawierających poliole lub innych środków spożywczych zawierających >10% polioli
  • „spożycie nadmiernych ilości może mieć efekt przeczyszczający”
  • jeżeli opakowanie wskazuje na zawartość skrobi, skrobi modyfikowanej, a skrobia ta może zawierać gluten
  • gatunek rośliny, z której pochodzi skrobia
  • „zawiera lukrecję” – w przypadku produktów cukierniczych, a w przypadku napojów zawierających kwas glicyryzynowy albo jego sól amonową – oznakowanie „nie może być spożywany w nadmiernych ilościach przez osoby cierpiące na nadciśnienie”.

Termin przydatności do spożycia lub data minimalnej trwałości. Termin przydatności do spożycia wyrażony jest jako „należy spożyć do: dzień/miesiąc/rok”. W ten sposób znakuje się produkty nietrwałe mikrobiologicznie. Po upływie tego terminu produkt nie może być przeznaczony do obrotu i spożycia. Pozostałe artykuły znakuje się datą minimalnej trwałości, czyli datą, do której prawidłowo transportowany lub przechowywany produkt zachowuje właściwości fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne i organoleptyczne. Po jej upływie produkt nie może się znajdować w obrocie handlowym. Data ta powinna być poprzedzona określeniem:

  • „najlepiej spożyć przed: dzień, miesiąc, rok” – dotyczy produktów o trwałości nieprzekraczającej 3 miesięcy
  • „najlepiej spożyć przed: miesiąc, rok” – dotyczy produktów o trwałości 3–18 miesięcy
  • „najlepiej spożyć przed: rok” – dotyczy produktów o trwałości przekraczającej 18 miesięcy.

„Promocje” powinny być dla konsumenta sygnałem do dokładnego sprawdzenia terminu przydatności do spożycia.

  • Informacje o sposobie przygotowania lub stosowania, zwłaszcza jeśli brak tej informacji może wprowadzić w błąd i spowodować niewłaściwe postępowanie z produktem (dotyczy to np. żywności do przygotowania w mikrofalówkach).
  • Dane producenta oraz miejsce pochodzenia, o ile brak tej informacji może wprowadzić konsumenta w błąd.
  • Zawartość netto lub liczbę sztuk.
  • Warunki przechowywania – obligatoryjnie, gdy produkt oznaczony jest terminem przydatności oraz w przypadku gdy sposób przechowywania wpływa na jakość artykułu.
  • Partia produkcyjna – oznacza określoną ilość produktu wyprodukowanego, przetworzonego lub zapakowanego praktycznie w takich samych warunkach.
  • Klasa jakości handlowej.
  • Weterynaryjny numer identyfikacyjny dla zakładów lub podmiotów wytwarzających produkty pochodzenia zwierzęcego.

Producent nie ma obowiązku znakowania wszystkich produktów wartością odżywczą. Obowiązek ten istnieje wyłącznie w odniesieniu do „środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego”. W przypadku środków powszechnie spożywanych jest to wymagane tylko wtedy, gdy produkt zawiera tzw. oświadczenie żywieniowe. Jest to każda informacja, w tym także reklamowa, która stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że dany produkt wykazuje szczególne właściwości odżywcze, np. jest ubogokaloryczny, ma zmniejszoną zawartość cholesterolu, tłuszczu, cukru czy soli (czyli „oświadczenie żywieniowe” musi być uzupełnione informacją o wartości odżywczej).

O czym należy pamiętać czytając etykiety produktów spożywczych
ZWRÓĆ UWAGĘ NA DATĘ WAŻNOŚCI PRODUKTU:
przeterminowany produkt to nie tylko mniej wartościowy artykuł, ale także duże ryzyko zagrożenia mikrobiologicznego.
ZAPOZNAJ SIĘ ZE SKŁADEM PRODUKTU:
wykaz podawany jest w kolejności malejącej. Jeżeli na pierwszym lub drugim miejscu mamy cukier to produkt nie nadaje się do spożycia przez osoby dbające o linię.
Z takiego obowiązku znakowania zwolnieni są tylko producenci produktów jednoskładnikowych: soli, mąki, cukru, mleka.
IM KRÓTSZA LISTA SKŁADNIKÓW, TYM LEPIEJ:
nie oznacza to oczywiście, że wszystkie dodatki do żywności szkodzą naszemu zdrowiu. Im jednak krótsza lista składników danego produktu, tym produkt bardziej naturalny.
CUKIER NIEJEDNO MA IMIĘ:
Nadmiar cukru w diecie sprzyja nadwadze i otyłości. Zwróć uwagę, bo pod tą nazwą kryje się także syrop glukozowo-fruktozowy, cukier inwertowany, sacharoza.
ZWRÓC UWAGĘ NA WARTOŚĆ ODŻYWCZĄ:
to szczególnie istotne, gdy dba się o linię. Wartość odżywcza produktu może dotyczyć 100g lub 100ml produktu, a dodatkowo może być przeliczona na porcję proponowaną do spożycia.
SKŁADNIKI NIEKORZYSTNE:
ryzyko zaburzeń stanu zdrowia niesie ze sobą spożycie nadmiernych ilości cukru, tłuszczu, nasyconych kwasów tłuszczowych i sodu. W związku z tym wybieraj te produkty, które maja ich jak najmniej.
SKŁADNIK KORZYSTNY:
to błonnik pokarmowy. Wszelkie produkty zawierające znaczne jego ilości są polecane. Poprawiają one funkcjonowanie przewodu pokarmowego i są szczególnie zalecane w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.
UWAGA ALERGICY:
jeśli wiesz, że jesteś uczulony na dany składnik, sprawdź czy na pewno nie ma go w danym produkcie żywnościowym.
Data utworzenia: 03.02.2012
Znakowanie środków spożywczychOceń:
(5.00/5 z 2 ocen)
Zobacz także

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Ruch jest lekiem
    O 25 tys. rocznie mogłaby się zmniejszyć w naszym kraju liczba zgonów, gdyby co drugi nieaktywny Polak więcej ćwiczył – przekonywali we wtorek specjaliści podczas konferencji prasowej w Warszawie.
  • Mody żywieniowe mogą być niezdrowe
    Lansowane różne mody żywieniowe mogą być niebezpieczne dla zdrowia; warto przestrzegać podstawowych zasad żywienia i pilnować, by było różnorodne - podkreślają specjaliści podczas odbywającego się w czwartek w Białymstoku 26. Ogólnopolskiego Sympozjum Bromatologicznego.
  • 38% Polaków w ogóle nieaktywnych fizycznie
    Aż 38 proc. Polaków nie podejmuje aktywności fizycznej nawet raz w miesiącu, choćby takiej, jak rekreacyjne spacery czy jazda na rowerze do pracy – wynika z najnowszego badania aktywności fizycznej i sportowej Polaków.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu