Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Selen

mgr inż. Beata Przygoda
Samodzielna Pracownia Wartości Odżywczych Żywności Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Selen (Se) w organizmie człowieka występuje w śladowych ilościach. Największe jego ilości znajdują się w mięśniach, wątrobie, nerkach, przysadce mózgowej, tarczycy.

Selen jest odpowiedzialny za prawidłowy przebieg wielu procesów fizjologicznych i biochemicznych zachodzących w organizmie człowieka. Występuje głównie w postaci selenometioniny i selenocysteiny. Pierwiastek ten jest składnikiem około 20 enzymów, m. in. peroksydazy glutationowej, która jest czynnikiem antyoksydacyjnym, chroniącym błony komórkowe przed szkodliwym działaniem nadtlenków. Jest silnym przeciwutleniaczem i razem z witaminą E pełni ochronną rolę przed szkodliwym wpływem wolnych rodników. Selen jest niezbędny do prawidłowej syntezy, aktywacji i metabolizmu hormonów tarczycowych. Odgrywa rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Pojawiają się doniesienia, że przy odpowiednio wysokim spożyciu, selen może zmniejszać ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory. Wskazuje się także na pozytywną rolę tego mikroskładnika w zapobieganiu chorobom zapalnym, sercowo-naczyniowym i neurologicznym. Ponadto selen ogranicza toksyczne działanie ksenobiotyków, szczególnie metali ciężkich tworząc z nimi trwałe kompleksy, co obniża ich toksyczność.

Selen jest mikroskładnikiem, w przypadku którego istnieje niewielka różnica pomiędzy ilością zalecaną a dawką toksyczną. Stąd też niedobory selenu jak i jego nadmiar mogą być niebezpieczne dla organizmu człowieka.

Niedobory selenu wynikają przede wszystkim z niedostatecznej podaży tego pierwiastka z dietą. Mogą one prowadzić do zwyrodnienia wielu narządów i tkanek. Do chorób spowodowanych brakiem selenu należą: choroba Keshan (kardiomiopatia – endemiczna choroba mięśnia sercowego), choroba Kashin-Beck (choroba układu kostno-stawowego). Wskazuje się także na związek pomiędzy niedostateczną ilością selenu w organizmie a np. osłabieniem odporności, ryzykiem wystąpienia niektórych nowotworów, rozwojem choroby niedokrwiennej serca czy chorób neurodegeneracyjnych. Niedobory selenu zaobserwowano również m.in. u osób chorych na AIDS, fenyloketonurię, mukowiscydozę, u osób z ostrym zapaleniem trzustki, reumatoidalnym zapaleniem stawów, czy z depresją.

Przy nadmiernym spożyciu selenu z dietą lub stosowaniem suplementacji mogą wystąpić objawy zatrucia. Należą do nich: wypadanie włosów, łamliwość i utrata paznokci, zapalenie skóry, czosnkowy oddech, biegunka, depresja, uszkodzenie wątroby i nerek, anoreksja. Jednakże przypadki ostrego zatrucia selenem pochodzącym z diety występują rzadko.

Zawartość selenu w żywności jest zróżnicowana. Z uwagi na fakt, że selen występuje w organizmach w połączeniu z białkiem, produkty zawierające duże ilości białka zazwyczaj charakteryzują się dużą zawartością selenu. Do tych produktów należą: podroby, mięso i przetwory, ryby, owoce morza, mleko i przetwory, drożdże, pieczywo. Warzywa i owoce zawierają na ogół mniejsze ilości selenu, wyjątek stanowią czosnek, suche nasiona roślin strączkowych, grzyby. Zawartość selenu w przykładowych produktach spożywczych podano w tabeli.

Ogólnie związki selenu są dobrze wchłaniane, przy czym selen w postaci organicznej jest lepiej przyswajalny od form nieorganicznych. Średnio przyswajalność selenu z diety waha się w granicach 55-65%.

Czynnikami ułatwiającymi przyswajanie selenu są: białko (metionina), witaminy A, E, C oraz inne związki o właściwościach przeciwutleniających. Natomiast przy podwyższonej ilości metali ciężkich i siarki przyswajalność selenu spada.

Średnie zapotrzebowanie na selen dla osób dorosłych wynosi 45 µg/osobę/dobę (Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B., 2008).

Tabela. Zawartość selenu w 100 g wybranych produktów spożywczych
produkt selen µg
łosoś świeży 32,2
łosoś wędzony 26
jaja kurze całe 23,3
kasza gryczana 20
kakao, proszek 14,3
szynka wędzona 12,1
ser, ementaler pełnotłusty 9,5
wieprzowina, schab 6,9
ryż biały 6,0
ser, brie pełnotłusty 5,8
czekolada gorzka 4,5
czekolada mleczna 4,5
orzechy włoskie 1,7
mleko 1,5% tł. 1,54
chleb żytni razowy 1,27
jogurt z owocami 1,3
banan 1,04
brokuły 0,6
jabłko 0,3
pomidor 0,3
szpinak 0,1
pomarańcza 0,05
Źródło: www.foodcomp.dk
Data utworzenia: 01.10.2012
SelenOceń:
(4.15/5 z 13 ocen)

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Ruch jest lekiem
    O 25 tys. rocznie mogłaby się zmniejszyć w naszym kraju liczba zgonów, gdyby co drugi nieaktywny Polak więcej ćwiczył – przekonywali we wtorek specjaliści podczas konferencji prasowej w Warszawie.
  • Mody żywieniowe mogą być niezdrowe
    Lansowane różne mody żywieniowe mogą być niebezpieczne dla zdrowia; warto przestrzegać podstawowych zasad żywienia i pilnować, by było różnorodne - podkreślają specjaliści podczas odbywającego się w czwartek w Białymstoku 26. Ogólnopolskiego Sympozjum Bromatologicznego.
  • 38% Polaków w ogóle nieaktywnych fizycznie
    Aż 38 proc. Polaków nie podejmuje aktywności fizycznej nawet raz w miesiącu, choćby takiej, jak rekreacyjne spacery czy jazda na rowerze do pracy – wynika z najnowszego badania aktywności fizycznej i sportowej Polaków.

Lekarze odpowiadają na pytania

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu