Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Dieta w niedoczynności tarczycy

Dominika Wnęk, dietetyk
Dieta w niedoczynności tarczycy
Fot. Joe Burge / freeimages.com

Niedoczynność tarczycy to choroba wywołana niedoborem hormonu tyroksyny (T4) i wynikającym z tego niedostatecznym działaniem trijodotyroniny (T3) w komórkach organizmu. Sytuacja taka sprawia, że spowalniają się procesy metaboliczne organizmu.

Choroba ta częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn, a częstość jej występowania zwiększa się wraz z wiekiem. Niedoczynność tarczycy stwierdza się u 1–6% osób po 60. roku życia.

Z objawów charakterystycznych dla niedoczynności tarczycy najczęściej obserwuje się:

  • zwiększenie masy ciała,
  • ogólne osłabienie i zmniejszenie tolerancji wysiłku,
  • senność,
  • zmniejszoną zdolność do skupiania uwagi,
  • zaburzenia pamięci,
  • nietolerancję zimna, odczuwanie chłodu,
  • zaparcia.

U kobiet niedoczynność tarczycy może powodować także zaburzenia miesiączkowania, a u mężczyzn osłabienie libido (czytaj: Wpływ stanów chorobowych na funkcjonowanie seksualne).

Składniki pokarmowe korzystne w niedoczynności tarczycy

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na farmakoterapii. Odpowiednia dieta, choć nie zastąpi działania leków, może przyczynić się do poprawy funkcjonowania organizmu. Istnieją pewne składniki mineralne oraz witaminy, które warunkują prawidłowe działanie gruczołu tarczowego. Składniki te biorą udział w przemianach enzymatycznych niezbędnych w produkcji hormonów tarczycowych. I tak:

  • hormony tarczycy T3 i T4 zawierają w swojej cząsteczce jod,
  • tyreoperoksydaza (TPO), enzym kluczowy w syntezie hormonów tarczycy, zawiera w swojej cząsteczce żelazo,
  • odjodowanie (czyli usuwanie jednej cząsteczki jodu) T4 do T3 zachodzi za sprawą enzymów, które są selenoproteinami, czyli zawierają w swej cząsteczce selen,
  • cynk jest składnikiem białek receptorowych T3, a jego niedobór zaburza wiązanie tego hormonu.

Nietrudno się więc domyśleć, że niedobór jodu, żelaza, selenu i cynku zaburza prawidłowe funkcjonowanie tarczycy. Jadłospis osoby chorującej na niedoczynność tarczycy powinien być więc skomponowany w taki sposób, by dostarczał produktów żywnościowych będących źródłem tych składników mineralnych.

Źródła jodu w diecie

Warunkiem odpowiedniej syntezy hormonów tarczycy jest prawidłowe zaopatrzenie organizmu w jod. Niemal 80% całkowitej ilości jodu w organizmie znajduje się w tarczycy. Ze względu na konieczność jodowania soli kuchennej od 1997 roku codzienna dieta, bez dodatkowego dosalania, dostarcza wystarczających ilości jodu. Do produktów bogatych w jod zalicza się ryby morskie, takie jak dorsz, mintaj, halibut, płastuga, tuńczyk i makrela, oraz owoce morza – małże i ostrygi.

Produkty bogate w jod
Więcej na temat jodu w diecie »

Źródła żelaza w diecie

Najlepszymi źródłami żelaza w diecie są mięso oraz podroby mięsne, ryby, żółtko jaja kurzego, otręby i zarodki pszenne, pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa, takie jak boćwina, bób, burak, groszek zielony, koper ogrodowy, pietruszka liście i korzeń, szczaw i szpinak, oraz owoce – porzeczki czarne, białe i czerwone, poziomki, maliny, awokado, owoce suszone, nasiona lnu, pestki dyni, nasiona roślin strączkowych.

Produkty bogate w żelazo
Więcej na temat żelaza w diecie »

Źródła selenu w diecie

Należy pamiętać, że korzystny wpływ selenu na funkcjonowanie tarczycy uzależniony jest od właściwej podaży jodu. Do najlepszych źródeł selenu zalicza się orzechy brazylijskie. Duże ilości tego składnika znajdują się także w rybach (makrela, halibut, dorsz, śledź), nasionach roślin strączkowych, indyku, wołowinie i grzybach. Najlepiej przyswajalna forma selenu, selenometionina i selenocysteina, znajduje się także w pełnoziarnistych produktach zbożowych.


Więcej na temat selenu w diecie »

Źródła cynku w diecie

Bogatymi źródłami cynku są: mięso, jaja, nasiona słonecznika, nasiona lnu, nasiona dyni, fasola, ciecierzyca, kiełki i otręby pszenne, czosnek, cebula, grzyby i ostrygi.

Produkty bogate w cynk
Więcej na temat cynku w diecie »

Witamina D3

Odkrycie receptorów witaminy D w gruczole tarczowym może świadczyć o tym, że witamina D3 pełni role regulującą funkcję wydzielniczą tarczycy. Istnieją także doniesienia, że u pacjentów z niedoczynnością tarczycy obserwuje się zmniejszone stężenie witaminy D3.

Do pokarmowych źródeł dostarczających witaminę D3 zalicza się tran i tłuste ryby morskie (śledź, łosoś, sardynka). Ponadto około 90% witaminy D3 syntetyzowane jest w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego. Ze względu na codziennie przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych i powszechne stosowanie filtrów przeciwsłonecznych synteza skórna jest niewystarczająca. Optymalne warunki do wytworzenia witaminy D3 panują w miesiącach od kwietnia do września, w godzinach 10.00–15.00.

Składniki pokarmowe hamujące aktywność tarczycy

Istnieją związki, zwane goitrogenami, które mogą wpływać na metabolizm jodu, prowadząc do zmniejszenia jego stężenia w organizmie. To z kolei zaburza syntezę hormonów tarczycy i powoduje przerost gruczołu, tzw. wole. Stąd inna nazwa goitrogenów – substancje wolotwórcze. Goitrogeny występują głównie w roślinach z rodziny krzyżowych, takich jak kapusta, brukselka, jarmuż, kalafior, rzepa i kalarepa. Niekorzystne działanie powyższych warzyw jest tym silniejsze, im mniejsza jest podaż jodu w diecie. Poza bezpośrednim spożywaniem ich wraz z powyższymi warzywami do organizmu człowieka dostają się także wraz z mlekiem pochodzącym od krów karmionych paszą z przewagą roślin krzyżowych. Substancje pokarmowe hamujące aktywność tarczycy to także flawonoidy: genisteina i deidzeina znajdujące się w soi.

Pozostałe elementy diety, o których należy pamiętać

Ponieważ przy niedoczynności tarczycy często dochodzi do zmniejszenia tempa podstawowej przemiany materii nawet o około 30%, zachowanie dotychczasowych nawyków żywieniowych może skutkować zwiększeniem masy ciała. Z drugiej strony aktywność tarczycy zależy również od ilości spożywanego pokarmu. Jeśli ilość pożywienia się zmniejsza, aktywność tarczycy maleje. Zmniejszenie aktywności tarczycy na skutek ograniczenia ilości spożywanego pokarmu jest jedną z przyczyn trudności, jakie mogą wystąpić w skutecznej redukcji masy ciała. Dlatego w celu zmniejszenia masy ciała zaleca się regularne spożywanie 5 posiłków dzienne (3 posiłki główne oraz II śniadanie i podwieczorek). Zaleca się również, by przerwy między posiłkami nie przekraczały 3–4 godzin. Podstawą diety powinny być warzywa i owoce, produkty nabiałowe, ryby oraz chude mięso. Przy spożywaniu węglowodanów należy pamiętać, by miały niski indeks glikemiczny.

Niedoczynność tarczycy a zaparcia

Osoby chorujące na niedoczynność tarczycy często cierpią na zaparcia spowodowane znacznym spowolnieniem perystaltyki jelit. Aby pobudzić przewód pokarmowy do bardziej efektywnej pracy, zaleca się spożywanie odpowiedniej ilości płynów: od 6–8 szklanek dziennie, spożywanie błonnika pokarmowego, którego dobrym źródłem są otręby pszenne, pełnoziarniste produkty zbożowe, grube kasze, pałatki owsiane, owoce, warzywa i nasiona roślin strączkowych. Ponadto zaleca się regularną aktywność fizyczną, która poza pobudzeniem jelit wpływa także na zwiększenie tempa przemiany materii (zobacz także: Dieta w zaparciach).

Fot. photopin.com / freeimages.com

Piśmiennictwo:

Mackawy A.M.H., Al-ayed B.M.: Vitamin D deficiency and its association with thyroid disease. Int. J. Health Sci. (Qassim.) 2013; 7 (3): 267–275
Stolińska H., Wolańska D.: Składniki pokarmowe istotne w niedoczynności tarczycy. Żywienie Człowieka i Metabolizm 2012: 3
Tuchendler D., Bolanowski M.: Rola osteoprotegeryny i witaminy D w patologii tarczycy. Endokrynol. Pol. 2009; 60 (6): 470–475
Kivity S., Agmon-Levin N., Zisappl M. i wsp.: Vitamin D and autoimmune thyroid diseases. Cell. Mol. Immunol. 2011; 8 (3): 243–247
Data utworzenia: 28.07.2015
Dieta w niedoczynności tarczycyOceń:
(3.30/5 z 10 ocen)

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.