Dieta w niedoczynności tarczycy

Dieta w niedoczynności tarczycyOceń:
(3.50/5 z 6 ocen)
Dominika Wnęk, dietetyk
Dieta w niedoczynności tarczycy
Fot. Joe Burge / freeimages.com

Niedoczynność tarczycy to choroba wywołana niedoborem hormonu tyroksyny (T4) i wynikającym z tego niedostatecznym działaniem trijodotyroniny (T3) w komórkach organizmu. Sytuacja taka sprawia, że spowalniają się procesy metaboliczne organizmu.

Choroba ta częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn, a częstość jej występowania zwiększa się wraz z wiekiem. Niedoczynność tarczycy stwierdza się u 1–6% osób po 60. roku życia.

Z objawów charakterystycznych dla niedoczynności tarczycy najczęściej obserwuje się:

  • zwiększenie masy ciała,
  • ogólne osłabienie i zmniejszenie tolerancji wysiłku,
  • senność,
  • zmniejszoną zdolność do skupiania uwagi,
  • zaburzenia pamięci,
  • nietolerancję zimna, odczuwanie chłodu,
  • zaparcia.

U kobiet niedoczynność tarczycy może powodować także zaburzenia miesiączkowania, a u mężczyzn osłabienie libido (czytaj: Wpływ stanów chorobowych na funkcjonowanie seksualne).

Składniki pokarmowe korzystne w niedoczynności tarczycy

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na farmakoterapii. Odpowiednia dieta, choć nie zastąpi działania leków, może przyczynić się do poprawy funkcjonowania organizmu. Istnieją pewne składniki mineralne oraz witaminy, które warunkują prawidłowe działanie gruczołu tarczowego. Składniki te biorą udział w przemianach enzymatycznych niezbędnych w produkcji hormonów tarczycowych. I tak:

  • hormony tarczycy T3 i T4 zawierają w swojej cząsteczce jod,
  • tyreoperoksydaza (TPO), enzym kluczowy w syntezie hormonów tarczycy, zawiera w swojej cząsteczce żelazo,
  • odjodowanie (czyli usuwanie jednej cząsteczki jodu) T4 do T3 zachodzi za sprawą enzymów, które są selenoproteinami, czyli zawierają w swej cząsteczce selen,
  • cynk jest składnikiem białek receptorowych T3, a jego niedobór zaburza wiązanie tego hormonu.

Nietrudno się więc domyśleć, że niedobór jodu, żelaza, selenu i cynku zaburza prawidłowe funkcjonowanie tarczycy. Jadłospis osoby chorującej na niedoczynność tarczycy powinien być więc skomponowany w taki sposób, by dostarczał produktów żywnościowych będących źródłem tych składników mineralnych.

Źródła jodu w diecie

Warunkiem odpowiedniej syntezy hormonów tarczycy jest prawidłowe zaopatrzenie organizmu w jod. Niemal 80% całkowitej ilości jodu w organizmie znajduje się w tarczycy. Ze względu na konieczność jodowania soli kuchennej od 1997 roku codzienna dieta, bez dodatkowego dosalania, dostarcza wystarczających ilości jodu. Do produktów bogatych w jod zalicza się ryby morskie, takie jak dorsz, mintaj, halibut, płastuga, tuńczyk i makrela, oraz owoce morza – małże i ostrygi.

Produkty bogate w jod
Więcej na temat jodu w diecie »

Źródła żelaza w diecie

Najlepszymi źródłami żelaza w diecie są mięso oraz podroby mięsne, ryby, żółtko jaja kurzego, otręby i zarodki pszenne, pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa, takie jak boćwina, bób, burak, groszek zielony, koper ogrodowy, pietruszka liście i korzeń, szczaw i szpinak, oraz owoce – porzeczki czarne, białe i czerwone, poziomki, maliny, awokado, owoce suszone, nasiona lnu, pestki dyni, nasiona roślin strączkowych.

Produkty bogate w żelazo
Więcej na temat żelaza w diecie »

Źródła selenu w diecie

Należy pamiętać, że korzystny wpływ selenu na funkcjonowanie tarczycy uzależniony jest od właściwej podaży jodu. Do najlepszych źródeł selenu zalicza się orzechy brazylijskie. Duże ilości tego składnika znajdują się także w rybach (makrela, halibut, dorsz, śledź), nasionach roślin strączkowych, indyku, wołowinie i grzybach. Najlepiej przyswajalna forma selenu, selenometionina i selenocysteina, znajduje się także w pełnoziarnistych produktach zbożowych.


Więcej na temat selenu w diecie »

Źródła cynku w diecie

Bogatymi źródłami cynku są: mięso, jaja, nasiona słonecznika, nasiona lnu, nasiona dyni, fasola, ciecierzyca, kiełki i otręby pszenne, czosnek, cebula, grzyby i ostrygi.

Produkty bogate w cynk
Więcej na temat cynku w diecie »

Witamina D3

Odkrycie receptorów witaminy D w gruczole tarczowym może świadczyć o tym, że witamina D3 pełni role regulującą funkcję wydzielniczą tarczycy. Istnieją także doniesienia, że u pacjentów z niedoczynnością tarczycy obserwuje się zmniejszone stężenie witaminy D3.

Do pokarmowych źródeł dostarczających witaminę D3 zalicza się tran i tłuste ryby morskie (śledź, łosoś, sardynka). Ponadto około 90% witaminy D3 syntetyzowane jest w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego. Ze względu na codziennie przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych i powszechne stosowanie filtrów przeciwsłonecznych synteza skórna jest niewystarczająca. Optymalne warunki do wytworzenia witaminy D3 panują w miesiącach od kwietnia do września, w godzinach 10.00–15.00.

Składniki pokarmowe hamujące aktywność tarczycy

Istnieją związki, zwane goitrogenami, które mogą wpływać na metabolizm jodu, prowadząc do zmniejszenia jego stężenia w organizmie. To z kolei zaburza syntezę hormonów tarczycy i powoduje przerost gruczołu, tzw. wole. Stąd inna nazwa goitrogenów – substancje wolotwórcze. Goitrogeny występują głównie w roślinach z rodziny krzyżowych, takich jak kapusta, brukselka, jarmuż, kalafior, rzepa i kalarepa. Niekorzystne działanie powyższych warzyw jest tym silniejsze, im mniejsza jest podaż jodu w diecie. Poza bezpośrednim spożywaniem ich wraz z powyższymi warzywami do organizmu człowieka dostają się także wraz z mlekiem pochodzącym od krów karmionych paszą z przewagą roślin krzyżowych. Substancje pokarmowe hamujące aktywność tarczycy to także flawonoidy: genisteina i deidzeina znajdujące się w soi.

Pozostałe elementy diety, o których należy pamiętać

Ponieważ przy niedoczynności tarczycy często dochodzi do zmniejszenia tempa podstawowej przemiany materii nawet o około 30%, zachowanie dotychczasowych nawyków żywieniowych może skutkować zwiększeniem masy ciała. Z drugiej strony aktywność tarczycy zależy również od ilości spożywanego pokarmu. Jeśli ilość pożywienia się zmniejsza, aktywność tarczycy maleje. Zmniejszenie aktywności tarczycy na skutek ograniczenia ilości spożywanego pokarmu jest jedną z przyczyn trudności, jakie mogą wystąpić w skutecznej redukcji masy ciała. Dlatego w celu zmniejszenia masy ciała zaleca się regularne spożywanie 5 posiłków dzienne (3 posiłki główne oraz II śniadanie i podwieczorek). Zaleca się również, by przerwy między posiłkami nie przekraczały 3–4 godzin. Podstawą diety powinny być warzywa i owoce, produkty nabiałowe, ryby oraz chude mięso. Przy spożywaniu węglowodanów należy pamiętać, by miały niski indeks glikemiczny.

Niedoczynność tarczycy a zaparcia

Osoby chorujące na niedoczynność tarczycy często cierpią na zaparcia spowodowane znacznym spowolnieniem perystaltyki jelit. Aby pobudzić przewód pokarmowy do bardziej efektywnej pracy, zaleca się spożywanie odpowiedniej ilości płynów: od 6–8 szklanek dziennie, spożywanie błonnika pokarmowego, którego dobrym źródłem są otręby pszenne, pełnoziarniste produkty zbożowe, grube kasze, pałatki owsiane, owoce, warzywa i nasiona roślin strączkowych. Ponadto zaleca się regularną aktywność fizyczną, która poza pobudzeniem jelit wpływa także na zwiększenie tempa przemiany materii (zobacz także: Dieta w zaparciach).

Fot. photopin.com / freeimages.com

Piśmiennictwo:

Mackawy A.M.H., Al-ayed B.M.: Vitamin D deficiency and its association with thyroid disease. Int. J. Health Sci. (Qassim.) 2013; 7 (3): 267–275
Stolińska H., Wolańska D.: Składniki pokarmowe istotne w niedoczynności tarczycy. Żywienie Człowieka i Metabolizm 2012: 3
Tuchendler D., Bolanowski M.: Rola osteoprotegeryny i witaminy D w patologii tarczycy. Endokrynol. Pol. 2009; 60 (6): 470–475
Kivity S., Agmon-Levin N., Zisappl M. i wsp.: Vitamin D and autoimmune thyroid diseases. Cell. Mol. Immunol. 2011; 8 (3): 243–247
Data utworzenia: 28.07.2015
Dieta w niedoczynności tarczycyOceń:
(3.50/5 z 6 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Stasia
      2016-11-13 12:57
      Dziekuje wszystkim za odpowiedzi. O niedoczynnosci wiem od dawna ze ja mam. Lekarz rodzinny zrobil mi USG na moja prosbe i poinformowal mnie o tym ale nic mi nie zlecil, wiec myslalam ze to nic groznego. Obecnie jestem w okresie menopauzy i nie czuje sie zbyt dobrze, no i zaczynam szukac i czytac. Teraz musze isc do lekarza i cos z tym zrobic. Nie czekajcie na decyzje lekarzy. Zacznijcie sami o siebie dbac. Milego dnia dla Wszystkich.odpowiedz
    • Inga
      2016-05-17 14:57
      W mojej ocenie samodzielne zabieranie się za czytanie newsów na temat hashi mija się z celem, dużo lepiej jest zainteresować się wsparciem walki z niedoczynnością w oparciu o specjalistę, ja za dużo zwlekałam, ale teraz korzystam z dietomatu, a zaczęłam od badań które mi zlecili.odpowiedz
    • 1970-01-01 01:00
      • Natalia ;)
        2016-04-18 21:24
        Witam. Ja mam stwierdzoną 2 tygodnie temu niedoczynność tarczycy. Lekarz oczywiście zapisał mi tabletki, ale ja nie za bardzo chcę je brać, chciałabym spróbować niekonwencjonalnej metody leczenia - natura czyli to co najlepsze :) Moglibyście mi napisać jak się odżywiacie, co robicie, jak żyjecie aby było można z tym funkcjonować normalnie tak jak kiedyś. Ja jestem całkowicie "zielona" w tym temacie jest to dla mnie całkowicie nowa sytuacja dlatego szukam pomocy między Wami którzy już sobie z tym radzicie :) Bardzo proszę o odpowiedz Pozdrawiam :)odpowiedz
        • Aneta
          2016-06-12 20:07
          Kup sobie sproszkowaną tarczycę zwierzęcą w tabletkach. Nie bierz lekow od endo - te tabletki nie pomogą, poza tym mają gluten (ew. laktozę) - który powoduje stan zapalny tarczycy.odpowiedz
        • Nina :)
          2016-05-01 15:50
          Natalio, w chorobach tarczycy niestety, ale podstawą leczenia jest leczenie farmakologiczne. Przy regularnym stosowaniu odpowiednio dobranych leków dolegliwości powinny się zdecydowanie zmniejszyć i będziesz czuła się znacznie lepiej. Niestety mało prawdopodobne jest aby sama dieta i natura (czyli oczywiście to co najlepsze ;) ) było w stanie wyregulować nasze hormony. Niestosowanie farmakoterapii może doprowadzić do znacznego pogłębienia się choroby także lepiej nie lekceważyć zaleceń lekarskich w tej kwestii, a dietę jak najbardziej tak czy siak wprowadzić do swojego życia. :) Dodatkowo (nie wiem w jakim jesteś wieku) nie leczona chora tarczyca może prowadzić do niepłodności, a już na pewno do problemów z zajściem w ciążę, a potem nawet komplikacji w ciąży. Także nie lekceważ farmakoterapii w tym przypadku. Ja sama też jestem na etapie diagnostyki, ale jestem również pielęgniarką i z chorobami tarczycy mam na co dzień do czynienia. W tym momencie leki są naprawdę bardzo dobre i nie ma obaw podczas ich stosowania. :) Pozdrawiam i życzę dużo zdrowia! ;)odpowiedz
          • Aga
            2016-07-14 02:16
            Mam kuzynkę która byla bardzo tęga. Jak tylko wchodziła do gabinetu to lekarz mówił,,że trzeba mniej jeść i schudnąć.W koncu dali jej skierowanie na badanie w kierunku tarczycy.Okazało się ,ze TSH wynosi 270(słownie : dwieście siedemdziesiat a T3 i T4 było 400 krotnie zwiększone. Kiedy lekarz zobaczył te wyniki to zapytał się jej kto z nią przyszedł do lekarza. Oczywiście była sama. zastosowano jej lecznie,zeszczuplala ponad 50 kg.Zaproponowano jej "występy" na sympozjach lekarskich na co się ona nie zgodzila. A co do ciąży to nie miała kłopotow z zajściem w ciąże -urodziła dwoje dzieci.Z tego wynika,że nauka nauką ale są rzeczy ,ze naukowcom się nie śniąodpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • 240 mln zł na owoce, warzywa i mleko w szkołach
    Od 2 października rozpoczną się dostawy owoców, warzyw i mleka do szkół w ramach unijnego programu promującego zdrowe odżywianie się dzieci. Na jego realizację w roku szkolnym 2017/2018 przeznaczone będzie 240 mln zł.
  • Siedzący tryb życia to czwarta przyczyna zgonów
    Siedzący tryb życia zwiększa ryzyko wielu chorób skracających życie, w tym chorób układu krążenia, nowotworów, cukrzycy – podkreślali eksperci we wtorek na konferencji prasowej w Warszawie. Tymczasem wciąż ponad połowa Polaków nie ćwiczy wcale – alarmowali.
  • Poznań - pionierska operacja bariatryczna
    Pierwsze w Polsce operacje zmniejszenia żołądka pionierską metodą przezustną, czyli bez otwierania jamy brzusznej, przeprowadzono we wtorek w Szpitalu Miejskim im. F. Raszei w Poznaniu. Zabiegom poddanych zostało łącznie trzech pacjentów.

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Jarmuż – właściwości odżywcze
    Na wielu stronach internetowych można przeczytać, że jarmuż to „panaceum” i pomaga na „wszystko”? Co istotnie w nim jest i czy rzeczywiście warto włączyć go do diety?
  • Jaką rolę w zdrowym odżywianiu odgrywa gorzka czekolada?
    Kakao jest produktem bogatym w polifenole, głównie katechiny i antocyjany. Uważa się, że gorzka czekolada zawiera ich więcej niż czerwone wino. Związki te wykazują działanie antyoksydacyjne i zapobiegają niekorzystnym działaniom wolnych rodników.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Zadaj pytanie ekspertowi:

Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies